Paideia helénica restituida en la corte de Heraclio (s. VI-VII): Teofilacto Simocates ante la barbarie
DOI:
https://doi.org/10.37536/ebizantinos.2025.13.3030Palabras clave:
Heraclio, Focas, Teofilacto Simocates, filosofía, Jorge de PisidiaResumen
Este artículo examina el papel de la filosofía y la paideia clásica durante el reinado del emperador Heraclio, con especial énfasis en el inicio de su gobierno en 610 a través de la traducción inédita en castellano de un fragmento de Historias de Teofilacto Simocates. El fomento de una educación superior y su cultivo en la corte parecen formar parte de una estrategia deliberada para presentar a Heraclio como salvador y restaurador de la estabilidad sociopolítica, en marcado contraste con su predecesor, Focas. Esta imagen de Heraclio como gobernante bondadoso y erudito se ve reforzada también en los panegíricos de Jorge de Pisidia.Descargas
Citas
Bibliografía
FUENTE PRIMARIA
Agapet. = Blum 1981
MIGNE, J-P. (ed.) 1965, Patrologia Graeca 86,1,1163–1186. DOI: https://doi.org/10.1136/bmj.1.5443.1186-a
WILHELM BLUM, Byzantinische Fürstenspiegel (Bibliothek der griechischen Literatur 14), Stuttgart (1981).
Dam. in Phd.
COMBÈS, J. (trad.) 2003, Damascius: Commentaire du Parménide de Platon. Texte établi par L.G. Westerink et traduit par J. Combès, 1997-2003, Vol. 1–4, Paris.
D.S.
TORRES ESBARRANCH, J. J. (trad.) 2012, Diodoro Sículo: Biblioteca histórica, Colección completa, Madrid.
Georg. Pisid.
TARTAGLIA, L. (trad.) 1998, Giorgio di Pisidia. Carmi, Torino.
Io. Nik. Chronic.
CHARLES, R. H. (trad.) 1916, The Chronicle of John, Bishop of Nikiu. Translated from Zotenberg’s Ethiopic text, Oxford.
Zotenberg, H. (trad.) 1883, Chronique de Jean, évêque de Nikiou. Texte éthiopien publié et traduit par Hermann Zotenberg, Paris.
Manass. chron.
LAMPSIDIS, O. 1996, Constantini Manassis Breviarum Chronicum. Recensuit Odysseus Lampsidis. Pars prior praefationem et textum contiens. Pars altera indices continens, Corpus Fontium Historiae Byzantinae 36, Vol. 1–2, Series Atheniensis, Atenas.
Paul, A. / Rhoby, A. (trad.) 2019, Konstantinos Manasses. Verschronik, übersetzt, kommentiert und mit einer Einleitung versehen von Anneliese Paul/Andreas Rhoby, Bibliothek der Kirchenväter 87, Stuttgart.
Pl. Ap.
Calonge Ruiz, J. (trad.) 2003, Platón: Apología de Sócrates. Madrid.
Pl. Men.
Oliveri, F. J. (trad.) 2003, Platón: Menón. Madrid
Pl. Phdr.
LLEDÓ ÍÑIGO, E. (trad.) 2003, Platón: Fedro. Madrid.
Theoph. Sim. Proem.
BOOR, C. DE 1887, Theophylacti Simocattae. Historiae, Lipsiae (Leipzig).
Theoph. Chron. AM
BOOR, C. DE 1883/1885, Theophanis Chronographia I–II (CSHB), Lipsiae (Leipzig).
X. Ap.
ZARAGOZA, J. (trad.) 1993, Jenofonte: Recuerdos de Sócrates; Económico; Banquete; Apología de Sócrates, Madrid.
ESTUDIOS
AHRWEILER, H. 1976, «La société Byzantine au XIe siècle: Nouvelles hierarchies et nouvelles solidarities», Travaux et Mémoires 6, 99–124.
DEL CAMPO ECHEVERRÍA, A. 2012, La teoría platónica de las Ideas en Bizancio (siglos IX-XI), Bibliotheca Graeca et Latina Aevi Posterioris 36, Madrid.
HÄCHLER, N. 2025 (e. p.), Getestet – Gewandlet – Gerettet? Ostrom-Byzanz zwischen Resilienz und Vulnerabilität unter Kaiser Herakleios (610-6441), Berlin. DOI: https://doi.org/10.1515/9783112212257
HERNÁNDEZ DE LA FUENTE, D. 2017, El despertar del alma. Dioniso y Ariadna: mito y misterio, Barcelona.
HUNGER, H. 1984, Byzanz, eine Gesellschaft mit zwei Gesichtern. Eine J. C. Jacobson Gedenkvorlesung, Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab. Historik-filosofiske Meddelelser 51,2, Kopenhagen.
KAEGI, W. E. 2003, Heraclius, Emperor of Byzantium, Cambridge.
KRÖLL, N. 2020a, «Cluster 1 : George of Pisidia», en Jahrbuch Der Österreichischen Byzantinistik, 70, 335–341425. DOI: https://doi.org/10.1553/joeb70s335
KRÖLL, N. 2020b, «Constructing Order through Narration: Narrator and Narratees in George of Pisidia’s Bellum Avaricum», en Anales de Filología Clásica, 33.2, 75-86. DOI: https://doi.org/10.34096/afc.i33.10017
LAURITZEN, F. 2021, «Plato’s Parmenides in Seventh-Century Constantinople; George of Pisidia's Hexameron, 1639-93», en F. Lauritzen / S. Klitenic Wear (eds.), The Byzantine Platonists, 284-1453, Steubenvitte, 143–154.
MEIER, M. 2014, «Kaiser Phokas (602-610) als Erinnerungsproblem», en Byzantinische Zeitschrift 107, 1, 139-174. DOI: https://doi.org/10.1515/bz-2014-0008
MEIER, M. 2023, «Von der Krise zur Bedrohten Ordnung. Anmerkungen zur Diskussion um das Ende der Antike im Osten des Römischen Reiches», en S. Fink / R. Rollinger (eds.), „Krisen“ und „Untergänge“ als historisches Phänomen, Universal- und kulturhistorische Studien, Wiesbaden, 291–314. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-658-37041-1_9
OLSTER, D. M. 1993, The Politics of Usurpation in the Seventh Century: Rhetoric and Revolution in Byzantium, Amsterdam.
PERTUSSI, A. 1959, Giorgio di Pisidia, I. Panegirici Epici, Studia Patristica et Byzantina VIII, Ettal.
SIROTENKO, A. 2020, Erinnern an Herakleios. Zur Darstellung des Kaisers Herakleios in mittelalterlichen Quellen, Inaugural-Dissertation zur Erlangung des Doktorgrades der Philosophie der Ludwig-Maximilians-Universität München, Munich.
SZIDAT, J. 2010, Usurpator tanti nominis. Kaiser und Usurpator in der Spätantike (337-476 n. Chr.), Historia. Einzelschriften 210, Stuttgart.
VIERMAN, N. 2020, Merging supreme commander and holy man: George of Pisidia’s poetic response to heraclius’ military Campaigns», en Jahrbuch Der Österreichischen Byzantinistik, 70, 379-402. DOI: https://doi.org/10.1553/joeb70s379
WESTERINK, L.G. 1977, The Greek Commentaries on Plato’s Phaedo. 2, Damascius, Amsterdam, North-Holland.
WILSON, N. G. 1962, «A List of Plato Manuscripts», en Scriptorium 16, 2, 386–395.
WHITBY, M. 1998, «Defenders of the cross. George of Pisidia on the Emperor Heraclius and his deputies», en M. Whitby (ed.), The Propaganda of Power. The Role of Panegytic in Late Antiquity. Leiden / Boston / Köln, 247–273. DOI: https://doi.org/10.1163/9789004351479_012
WHITBY, M. 2020, « The Patriarch Sergius and the Theotokos», en Jahrbuch Der Österreichischen Byzantinistik, 70, 403–425. DOI: https://doi.org/10.1553/joeb70s403
Descargas
Publicado
Cómo citar
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2025 Sonsoles Costero-Quiroga

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial-CompartirIgual 4.0.
Usted es libre de:
- Compartir — copiar y redistribuir el material en cualquier medio o formato
- Adaptar — remezclar, transformar y crear a partir del material
Bajo las condiciones siguientes:
-
Reconocimiento — Debe reconocer adecuadamente la autoría, proporcionar un enlace a la licencia e indicar si se han realizado cambios<. Puede hacerlo de cualquier manera razonable, pero no de una manera que sugiera que tiene el apoyo del licenciador o lo recibe por el uso que hace.
-
NoComercial — No puede utilizar el material para una finalidad comercial.
-
CompartirIgual — Si remezcla, transforma o crea a partir del material, deberá difundir sus contribuciones bajo la misma licencia que el original.

